Zamrożono 80 proc. wpływów PANSA. Spór Polski z Pfizerem uderza w kontrolę ruchu lotniczego

© PAP/Grzegorz Jakubowski; Christophe Gateau/dpa

‍

Polska Agencja Żeglugi Powietrznej znalazła się w centrum prawnego sporu, którego formalnie nie jest stroną. Szefowa PANSA ostrzega, że po decyzji belgijskiego sądu o odroczeniu rozpatrzenia sprawy zamrożonych środków agencja musi zabezpieczyć awaryjne źródło finansowania.

‍

Chodzi o dziesiątki milionów euro należnych PANSA z systemu Eurocontrol. Pieniądze zostały zablokowane w związku z próbą wyegzekwowania przez Pfizer orzeczenia dotyczącego niewykorzystanych szczepionek przeciw COVID-19.

‍

Spór z Pfizerem uderzył w finansowanie PANSA

‍

W kwietniu sąd w Brukseli wydał rozstrzygnięcie korzystne dla Pfizera, nakazując Polsce przyjęcie około 64 mln dawek szczepionki oraz zapłatę koncernowi 1,3 mld euro wraz z odsetkami i kosztami postępowania. Polski rząd odwołał się od tej decyzji.

‍

Pfizer rozpoczął jednak działania zmierzające do wykonania pierwotnego orzeczenia. Jednym z ich skutków stało się zamrożenie od początku lipca płatności przekazywanych PANSA przez Eurocontrol — europejską organizację odpowiedzialną za współpracę w zakresie zarządzania ruchem lotniczym.

‍

Środki te pochodzą z opłat nawigacyjnych uiszczanych przez linie lotnicze korzystające z przestrzeni powietrznej kontrolowanej przez Polskę. Według PANSA odpowiadają one za około 80 proc. przychodów agencji.

‍

Ich blokada stawia więc instytucję odpowiedzialną za zarządzanie ruchem lotniczym w Polsce w wyjątkowo trudnej sytuacji finansowej.

‍

Sąd odracza sprawę do 15 października

‍

We wtorek belgijski sąd zdecydował o przesunięciu rozpatrzenia odwołania PANSA dotyczącego zajęcia środków do 15 października.

‍

Prezes Polskiej Agencji Żeglugi Powietrznej Magdalena Jaworska-Maćkowiak poinformowała, że od lipca wstrzymano już około 73 mln euro należnych agencji z Eurocontrol. Do czasu kolejnego posiedzenia sądu kwota ta może wzrosnąć ponad dwukrotnie.

‍

W ocenie kierownictwa PANSA odroczenie postępowania oznacza konieczność znalezienia awaryjnego finansowania pozwalającego utrzymać działalność agencji.

‍

Jaworska-Maćkowiak ostrzegła również, że przedłużająca się sytuacja może mieć konsekwencje dla funkcjonowania kontroli ruchu lotniczego i potencjalnie dla bezpieczeństwa operacji w polskiej przestrzeni powietrznej.

‍

Jak podkreśliła, zamrożonych zostało około 80 proc. bieżących wpływów agencji, a skala zajętych należności odpowiada — według jej słów — pięciu latom dochodów.

‍

Szefowa PANSA zwróciła uwagę, że instytucja stała się w praktyce zakładnikiem konfliktu prawnego, który bezpośrednio jej nie dotyczy.

‍

PANSA liczy na zmianę sytuacji prawnej Eurocontrol

‍

Agencja wiąże nadzieje z nowym porozumieniem pomiędzy Eurocontrol a państwem belgijskim, które weszło w życie na początku miesiąca.

‍

Regulacje mają wzmacniać niezależność organizacji zajmującej się europejską żeglugą powietrzną. PANSA liczy, że zmieniony status prawny Eurocontrol będzie argumentem przemawiającym za zwolnieniem zablokowanych środków.

‍

Do czasu rozstrzygnięcia sprawy agencja musi jednak znaleźć sposób na utrzymanie płynności finansowej.

‍

Źródłem problemu jest kontrakt na szczepionki z 2021 roku

‍

Spór Polski z Pfizerem sięga umowy dotyczącej szczepionek przeciw COVID-19 zawartej w 2021 roku przez Komisję Europejską w imieniu państw członkowskich Unii Europejskiej.

‍

Polska w późniejszym okresie odmówiła przyjmowania kolejnych dostaw oraz związanych z nimi płatności. Warszawa argumentowała swoją decyzję zmianą sytuacji pandemicznej, skutkami wojny w Ukrainie oraz rosnącym obciążeniem finansów publicznych.

‍

Podobne stanowisko zajęła Rumunia.

‍

W 2023 roku Pfizer pozwał oba państwa. Konsekwencje postępowania dotknęły również rumuńską agencję odpowiedzialną za ruch lotniczy. Środki należne jej z Eurocontrol także zostały zamrożone.

‍

Rumuńska instytucja złożyła własne odwołanie do tego samego sądu w Brukseli. Rozpatrzenie jej sprawy przewidywane jest na styczeń 2027 roku.

‍

Dla PANSA kluczowe pozostaje obecnie odzyskanie dostępu do wpływów z opłat nawigacyjnych. Bez nich agencja musi szukać nadzwyczajnego finansowania, mimo że sama nie jest stroną zasadniczego sporu między polskim państwem a koncernem Pfizer.

‍