Naukowcy zajrzeli do DNA i znaleźli niezwykłą liczbę. Człowiek może mieć biologiczny limit

© Getty Images

‍

Pragnienie pokonania śmierci towarzyszy człowiekowi od tysięcy lat. Dziś, wraz z błyskawicznym rozwojem medycyny, biotechnologii oraz sztucznej inteligencji, stare marzenie otrzymało zupełnie nowe narzędzia.

‍

Niektórzy zamożni entuzjaści długowieczności wydają fortuny na eksperymentalne programy mające spowalniać biologiczne starzenie. Inni idą jeszcze dalej i rozważają futurystyczne koncepcje przeniesienia ludzkiego umysłu do maszyny wspomaganej sztuczną inteligencją.

‍

Nieśmiertelność nadal należy jednak do świata science fiction. Naukowcy mogą za to próbować odpowiedzieć na bardziej przyziemne, choć równie fascynujące pytanie: jak długo mógłby żyć człowiek, gdyby nie umierał wskutek poważnych chorób, wypadków czy procesów degeneracyjnych?

‍

Nowe badanie wskazuje na niezwykłą liczbę: nawet 194 lata.

‍

Mutacje DNA mogą wyznaczać jeden z limitów

‍

Badacze ze Skolkovo Institute of Science and Technology w Moskwie postanowili przyjrzeć się naturalnemu pogarszaniu się naszego materiału genetycznego.

‍

W centrum ich zainteresowania znalazły się mutacje somatyczne. Są to zmiany DNA powstające w komórkach już w trakcie naszego życia. W przeciwieństwie do mutacji dziedzicznych nie otrzymujemy ich od rodziców – pojawiają się stopniowo wraz z upływem czasu.

‍

Naukowcy wykorzystali model matematyczny, aby sprawdzić, jak długo ludzki organizm mógłby funkcjonować, gdyby jednym z głównych ograniczeń było właśnie gromadzenie takich zmian.

‍

Rezultaty opublikowano w czasopiśmie naukowym „npj Aging”.

‍

Od 146 do 194 lat

‍

Według obliczeń krytyczne nagromadzenie mutacji somatycznych mogłoby prowadzić do medianowego czasu przeżycia mieszczącego się w przedziale od około 146 do 194 lat, zależnie od przyjętych założeń modelu.

‍

Nie oznacza to jednak, że naukowcy odkryli uniwersalną datę, po której ludzkie życie staje się niemożliwe.

‍

Badanie analizuje jeden konkretny mechanizm biologicznego starzenia. Wynik pokazuje zatem, gdzie mogłaby znajdować się granica wynikająca z mutacji somatycznych, gdyby inne przyczyny śmierci i degeneracji zostały wyeliminowane.

‍

Innymi słowy: 194 lata to wynik modelu, a nie obietnica ani ostatecznie ustalony limit ludzkiego życia.

‍

Nasze komórki nie regenerują się tak samo

‍

Jednym z kluczowych problemów jest to, że zdolności regeneracyjne ludzkiego organizmu nie są jednakowe.

‍

Niektóre tkanki potrafią stosunkowo skutecznie się odnawiać. W przypadku innych możliwości naprawy i zastępowania komórek są znacznie bardziej ograniczone.

‍

Szczególne znaczenie ma to w przypadku organów kluczowych dla naszego przetrwania, między innymi mózgu i serca.

‍

Jeżeli zmiany DNA gromadzą się przez dziesięciolecia w długo żyjących komórkach, w pewnym momencie ich kombinacja może zacząć poważnie zaburzać funkcjonowanie tkanek.

‍

To właśnie taki proces badacze próbują opisać za pomocą swojego modelu.

‍

194 lata nie oznaczają, że człowiek może tyle przeżyć

‍

Liczba robi wrażenie, ale wymaga zachowania odpowiedniej perspektywy.

‍

Starzenie się człowieka nie jest wynikiem działania jednego mechanizmu. Na organizm wpływają jednocześnie procesy metaboliczne, zmiany epigenetyczne, stany zapalne, funkcjonowanie układu odpornościowego, uszkodzenia komórek, choroby sercowo-naczyniowe, nowotwory i wiele innych czynników.

‍

Znaczenie mają również geny, środowisko oraz styl życia.

‍

Dlatego nawet całkowite rozwiązanie problemu mutacji somatycznych nie oznaczałoby automatycznie pokonania starości.

‍

Jak zwracają uwagę naukowcy komentujący wyniki, żaden pojedynczy mechanizm nie jest wystarczający do wyjaśnienia całego procesu normalnego starzenia się człowieka.

‍

W rzeczywistości rekord wynosi niewiele ponad 122 lata

‍

Teoretyczne 194 lata są niezwykle odległe od tego, co dotychczas udało się zaobserwować.

‍

Najdłużej żyjącą osobą, której wiek został wiarygodnie udokumentowany, pozostaje Francuzka Jeanne Calment.

‍

Urodziła się w 1875 roku, a zmarła w 1997 roku, osiągając wiek 122 lat i 164 dni.

‍

Oznacza to, że nawet dolna wartość wynikająca z nowego modelu – 146 lat – przekracza rzeczywisty rekord ludzkiej długowieczności o ponad dwie dekady.

‍

Zamiast nieśmiertelności – dłuższe życie w zdrowiu

‍

Najbardziej praktyczne znaczenie badań może jednak dotyczyć czegoś zupełnie innego niż próba osiągnięcia 194. urodzin.

‍

Im dokładniej naukowcy poznają mechanizmy odpowiedzialne za biologiczne starzenie, tym łatwiej będzie ustalić, na które z nich można skutecznie wpływać.

‍

Celem nie musi być radykalne wydłużenie maksymalnego czasu życia. Znacznie ważniejsze może okazać się wydłużenie okresu, podczas którego człowiek pozostaje sprawny, samodzielny i wolny od poważnych chorób związanych z wiekiem.

‍

W badaniach nad długowiecznością coraz częściej mówi się więc nie tylko o lifespan, czyli całkowitej długości życia, lecz także o healthspan – liczbie lat przeżytych w dobrym zdrowiu.

‍

Starzenie jest znacznie bardziej skomplikowane

‍

Autorzy badania wskazują, że dalszym krokiem powinno być połączenie wiedzy o mutacjach somatycznych z innymi kluczowymi mechanizmami starzenia.

‍

Dopiero kompleksowy model mógłby przybliżyć naukowców do stworzenia szerszej teorii opisującej, dlaczego ludzki organizm z czasem traci swoje możliwości regeneracyjne i funkcjonalne.

‍

Wymagałoby to współpracy wielu zespołów badawczych i połączenia danych pochodzących z różnych dziedzin biologii oraz medycyny.

‍

Do życia przez niemal dwa stulecia droga pozostaje więc niezwykle daleka. Badania takie jak to mogą jednak pomóc odpowiedzieć na pytanie, które z praktycznego punktu widzenia jest być może znacznie ważniejsze:

nie tylko jak żyć dłużej, ale jak dłużej żyć w zdrowiu.

‍