Miasto naprawia historyczną niesprawiedliwość. Clara Goessen została upamiętniona

© Fot. wuppertaler / CC BY 4.0 (Wikimedia Commons)

‍

Po ponad 400 latach Antwerpia zdecydowała się oddać hołd Clarze Goessen — kobiecie uznawanej za jedyną osobę w historii miasta straconą za czary. W miejscu niedaleko dawnego miejsca egzekucji powstał plac nazwany jej imieniem.

‍

Decyzja ta ma wymiar symboliczny i stanowi próbę przywrócenia pamięci o ofierze jednego z najbardziej kontrowersyjnych rozdziałów europejskiej historii.

‍

Kim była Clara Goessen?

‍

Z ustaleń historyków wynika, że Clara Goessen pochodziła ze Strasburga i trafiła do Antwerpii jako uchodźczyni. Utrzymywała się z pracy seksualnej, co mogło wpłynąć na jej marginalizację społeczną.

To właśnie inne kobiety wykonujące ten sam zawód miały oskarżyć ją o czary — co w tamtych czasach często prowadziło do tragicznych konsekwencji.

‍

Proces oparty na torturach

‍

Po zatrzymaniu Goessen została osadzona w miejskim więzieniu Het Steen. Tam poddano ją brutalnym przesłuchaniom.

‍

Śledczy poszukiwali tzw. „diabelskich znaków”, czyli miejsc na ciele, które według ówczesnych wierzeń miały nie reagować na ból. Gdy kobieta nie przyznawała się do winy, zastosowano wobec niej tortury określane jako „examinatio rigorosa”.

‍

Dopiero pod ich wpływem została zmuszona do przyznania się do zarzutów.

‍

Wymuszone zeznania i absurdalne oskarżenia

‍

W wyniku tortur Goessen miała przyznać się m.in. do zawarcia paktu z diabłem oraz uczestnictwa w sabatach czarownic.

‍

Oskarżano ją również o używanie magii przeciwko wojskom hiszpańskim podczas oblężenia Ostendy na początku XVII wieku — w czasie konfliktu związanego z walką Niderlandów o niepodległość.

‍

Egzekucja i „łaska” według prawa

‍

Zgodnie z ówczesnym prawem wymuszone zeznania musiały zostać publicznie potwierdzone. Po ich odczytaniu sąd wydał wyrok.

‍

22 sierpnia 1603 roku Clara Goessen została skazana na śmierć. Egzekucję przeprowadził miejski kat.

‍

Źródła podają, że okazano jej tzw. „łaskę” — najpierw została uduszona, a dopiero później spalona na stosie.

‍

Była jedyną osobą w Antwerpii, która w wyniku procesów o czary została stracona w ten sposób. W innych przypadkach kończyło się to uniewinnieniem, karami symbolicznymi lub pielgrzymkami pokutnymi.

‍

Proces pokazowy?

‍

Według historyka i pisarza Waltera Clementa proces miał charakter demonstracyjny. Jego zdaniem władze chciały udowodnić istnienie czarownic, mimo że część elit miejskich była sceptyczna wobec takich oskarżeń.

Sprawa Clary Goessen mogła więc posłużyć jako przykład mający wzmocnić przekaz polityczny i społeczny.

‍

Nowy plac, nowe znaczenie

‍

Po latach starań o upamiętnienie kobiety, w czerwcu 2025 roku władze dzielnicy zdecydowały o nadaniu jej imienia nowemu placowi.

‍

Clara Goessenplaats powstał między ulicami Repenstraat i Kuipersstraat, w pobliżu muzeum Vleeshuis.

‍

To symboliczny gest wobec kobiety, która została skazana na podstawie wymuszonych zeznań i przesądów epoki.

‍

Pamięć zamiast zapomnienia

‍

Upamiętnienie Clary Goessen wpisuje się w szerszy trend przywracania pamięci o ofiarach procesów o czary w Europie.

‍

To także przypomnienie, jak łatwo w przeszłości oskarżenia, uprzedzenia i brak dowodów mogły prowadzić do tragicznych wyroków.

‍

‍