Jeśli wydawcy nie znajdą nowego modelu biznesowego, papierowe gazety mogą zniknąć do 2029 roku

‍

‍

Papierowa prasa we francuskojęzycznej Belgii może przestać istnieć już w 2028 lub 2029 roku. Taką ponurą prognozę przedstawił François le Hodey, szef grupy medialnej IPM, podczas przesłuchania w parlamencie Federacji Walonia-Bruksela. Jego wystąpienie ujawniło skalę kryzysu, z którym mierzą się tradycyjne redakcje: gwałtownie spadającą sprzedaż gazet, nieudaną transformację cyfrową, presję gigantów technologicznych i perspektywę masowych zwolnień.

‍

Czterdzieści lat w branży i jedna dramatyczna prognoza

‍

François le Hodey, 69-letni szef grupy IPM, do której należą między innymi „La Libre”, „L’Avenir” i „La Dernière Heure”, wystąpił przed parlamentarzystami Federacji Walonia-Bruksela. Przez ponad dwie godziny odpowiadał na pytania dotyczące przyszłości prasy drukowanej, nie unikając najbardziej niewygodnych tematów.

‍

Jako człowiek związany z branżą medialną od czterech dekad przedstawił obraz sektora, którego dotychczasowy model biznesowy coraz szybciej traci ekonomiczne uzasadnienie.

‍

Według jego prognozy tradycyjne wydania papierowe francuskojęzycznych gazet w Belgii mogą zniknąć z rynku już w latach 2028–2029. Powodem nie będzie brak zainteresowania informacją, lecz niezdolność wydawców do utrzymania rentowności druku i dystrybucji.

‍

Le Hodey przyznał również, że przez lata próbował ostrzegać polityków przed nadchodzącym kryzysem. Mimo licznych rozmów z ministrami i wystąpień parlamentarnych nie udało mu się przekonać decydentów do podjęcia wystarczających działań.

‍

Jego wystąpienie miało więc nie tylko charakter ekonomicznej diagnozy, ale również gorzkiego podsumowania wieloletnich prób ratowania tradycyjnych mediów.

‍

Fuzja IPM i Rossel. Ratunek dla wydawców, zagrożenie dla pracowników

‍

Jedną z najbardziej znaczących konsekwencji kryzysu jest planowane połączenie dwóch największych francuskojęzycznych grup prasowych w Belgii.

‍

IPM, wydawca między innymi „La Libre” i „L’Avenir”, oraz Rossel, do którego należą „Le Soir” i tytuły regionalne SudPresse, zdecydowały się na fuzję mającą zwiększyć szanse przetrwania na kurczącym się rynku.

‍

Zgodnie z harmonogramem przedstawionym podczas przesłuchania finalizacja połączenia była przewidywana na grudzień.

‍

Jednak konsolidacja oznacza również poważne konsekwencje społeczne.

‍

Le Hodey otwarcie przyznał, że połączeniu przedsiębiorstw będzie towarzyszyć szeroko zakrojona redukcja zatrudnienia. Szczególnie dotkliwie zmiany mogą odczuć pracownicy dziennika „L’Avenir”.

‍

Choć nie przedstawiono dokładnej liczby planowanych zwolnień, szef IPM nie pozostawił wątpliwości co do skali nadchodzącej restrukturyzacji.

‍

Spór o pluralizm mediów. Szef IPM ostro odpowiada politykom

‍

Podczas parlamentarnego przesłuchania pojawiły się również obawy dotyczące przyszłości pluralizmu medialnego.

‍

Deputowani zwracali uwagę, że połączenie dwóch dominujących wydawców może ograniczyć różnorodność opinii i niezależnych źródeł informacji.

‍

Le Hodey odpowiedział zdecydowanie, kierując uwagę na nierównowagę finansową między prywatnymi wydawcami a belgijskim nadawcą publicznym RTBF.

‍

Przytoczył dane, według których cały francuskojęzyczny sektor prasy drukowanej generuje rocznie około 146 mln euro, podczas gdy budżet RTBF wynosi około 460 mln euro.

‍

Podkreślił, że publiczny nadawca dysponuje wieloma kanałami telewizyjnymi i radiowymi, a jednocześnie oskarżył go o polityczne uwikłanie.

‍

W jego ocenie parlamentarzyści nie powinni pouczać prywatnych wydawców o pluralizmie, ignorując jednocześnie dominującą pozycję finansową mediów publicznych.

‍

Kto naprawdę ogranicza niezależność dziennikarzy?

‍

Szef IPM odrzucił również sugestie, jakoby belgijscy wydawcy ograniczali swobodę pracy swoich redakcji.

‍

Jego zdaniem większe zagrożenie dla niezależności dziennikarskiej stanowią praktyki części polityków, którzy mają uzależniać przekazywanie wartościowych informacji od przychylnego przedstawiania ich działalności.

‍

Było to jedno z najmocniejszych oskarżeń sformułowanych podczas przesłuchania. Le Hodey przedstawił je jako element rzeczywistości funkcjonowania mediów w Belgii, choć w przytoczonej relacji nie wskazano konkretnych przypadków potwierdzających te zarzuty.

‍

Sprzedaż gazet runęła. Transformacja cyfrowa nie uratowała rynku

‍

Najbardziej wymownym dowodem kryzysu są dane dotyczące sprzedaży.

‍

W 2016 roku francuskojęzyczne gazety w Belgii sprzedawały każdego dnia około 300 tys. papierowych egzemplarzy. W momencie przedstawienia danych było to już zaledwie 120 tys.

Oznacza to utratę około 180 tys. codziennych sprzedaży, czyli spadek o 60%.

‍

Wydawcy liczyli, że odpływ czytelników tradycyjnych gazet uda się zrekompensować rosnącą liczbą płatnych subskrypcji internetowych. Tak się jednak nie stało.

‍

Według wyliczeń przedstawionych przez szefa IPM sektor potrzebował około 400 tys. cyfrowych abonentów, aby zrównoważyć straty wynikające z kurczenia się rynku papierowego.

‍

Tymczasem udało się osiągnąć zaledwie około połowy tego celu.

‍

Le Hodey uznał cyfrową transformację branży za niepowodzenie i stwierdził, że sektor stracił w ten sposób dziesięć lat.

‍

Co istotne, nie przypisał odpowiedzialności wyłącznie wydawcom. W jego ocenie do obecnej sytuacji przyczyniło się wiele podmiotów, w tym politycy, media publiczne i międzynarodowe platformy technologiczne.

‍

Darmowe informacje i technologiczni giganci pod presją krytyki

‍

Jednym z głównych zarzutów szefa IPM wobec RTBF jest udostępnianie bezpłatnych artykułów informacyjnych w internecie.

‍

Zdaniem le Hodeya działalność ta utrudnia prywatnym wydawcom przekonywanie odbiorców do płacenia za treści dziennikarskie.

‍

W praktyce użytkownicy mogą korzystać z bezpłatnych informacji publikowanych przez nadawcę publicznego, podczas gdy redakcje komercyjne próbują finansować swoją działalność poprzez abonamenty.

Drugim problemem są globalne platformy cyfrowe.

‍

Le Hodey oskarżył je o wieloletnie wykorzystywanie treści tworzonych przez tradycyjne redakcje na przemysłową skalę, bez zapewniania wydawcom odpowiedniego udziału w korzyściach ekonomicznych.

‍

Według niego zjawisko to nabiera nowego wymiaru wraz z rozwojem sztucznej inteligencji, której systemy mogą korzystać z informacji wytwarzanych przez profesjonalne media.

‍

Pomoc publiczna dla prasy. Szef IPM apeluje o ostrożność

‍

Przyszłość niezależnego dziennikarstwa była również tematem dyskusji o wsparciu finansowym państwa.

‍

Francuskojęzyczna prasa w Belgii korzysta z mechanizmu pomocy publicznej o wartości około 12 mln euro rocznie.

‍

Le Hodey ostrzegł parlamentarzystów przed pochopnym zmienianiem zasad tego systemu. W jego ocenie dotychczasowe rozwiązania spełniały ważną funkcję i nie powinny być modyfikowane bez dokładnej analizy konsekwencji.

‍

Zwrócił także uwagę na konieczność zachowania preferencji podatkowych związanych z dystrybucją gazet.

‍

Jego zdaniem pluralizm nie może opierać się wyłącznie na deklaracjach politycznych. Potrzebuje realnego rynku, na którym prywatni przedsiębiorcy będą mieli ekonomiczne możliwości inwestowania w niezależne redakcje.

‍

Zaapelował również o stworzenie ram prawnych sprzyjających utrzymaniu profesjonalnych źródeł informacji wysokiej jakości.

‍

Sztuczna inteligencja: zagrożenie, które może stać się ratunkiem

‍

Choć rozwój AI stanowi dziś poważne wyzwanie dla tradycyjnych mediów, szef IPM dostrzega w nim również potencjalną szansę.

‍

W jego wizji wydawcy mogliby rozwijać własne konwersacyjne systemy sztucznej inteligencji, udostępniające abonentom sprawdzone i wiarygodne informacje.

‍

Zamiast korzystać wyłącznie z zewnętrznych chatbotów, odbiorcy mogliby zadawać pytania narzędziom opartym na zasobach profesjonalnych redakcji.

‍

Dostęp do takich usług byłby płatny, co pozwoliłoby stworzyć nowe źródło przychodów dla wydawców.

‍

Model ten miałby jednocześnie odpowiadać na problem dezinformacji, oferując użytkownikom treści przygotowane i zweryfikowane przez dziennikarzy.

‍

Le Hodey przekonywał, że skuteczną odpowiedzią na fałszywe wiadomości nie jest wycofywanie się mediów z internetu, lecz zwiększenie obecności rzetelnych informacji w przestrzeni cyfrowej i znalezienie sposobu na finansowanie ich produkcji.

‍

Czy rok 2029 będzie końcem epoki papierowej prasy?

‍

Prognoza przedstawiona przez François le Hodeya dotyczy przede wszystkim ekonomicznej przyszłości francuskojęzycznych gazet w Belgii. Nie oznacza automatycznie, że wszystkie drukowane tytuły znikną w tym samym momencie ani że podobny scenariusz musi zrealizować się w całej Europie.

‍

Jest jednak wyraźnym ostrzeżeniem dla branży.

‍

Malejąca sprzedaż papierowych wydań, niewystarczające przychody z subskrypcji cyfrowych i rosnąca konkurencja technologiczna podważają fundamenty tradycyjnego modelu wydawniczego.

‍

Planowana fuzja IPM i Rossel pokazuje, że nawet największe przedsiębiorstwa medialne poszukują sposobów na przetrwanie poprzez konsolidację działalności i ograniczanie kosztów.

‍

Jednocześnie pojawia się pytanie o cenę tych zmian: liczbę miejsc pracy, różnorodność redakcji i przyszłą dostępność niezależnego dziennikarstwa.

‍

Jeżeli prognoza szefa IPM się sprawdzi, koniec obecnej dekady może oznaczać dla belgijskiej prasy nie tylko pożegnanie z papierem, ale również konieczność zbudowania od podstaw nowego modelu finansowania informacji.

‍

Ciekawostki

FAQ

Czy dostęp do portalu jest darmowy?

Icon

Jak mogę zgłosić temat lub wydarzenie?

Icon

Czy mogę opublikować artykuł o moich usługach?

Icon

Artykuł redakcyjny, a artykuł sponsorowany?

Icon

Jak często wysyłacie newsletter i co w nim znajdę?

Icon

Czy Nowinki obejmują tylko Belgię?

Icon

Omiń algorytmy.
Czytaj to, co ważne.

Najważniejsze informacje ze świata biznesu, technologii i życia Polonii w Beneluksie. Bez szumu, prosto na Twoją skrzynkę.