Bruksela chce dać Europolowi nowe uprawnienia. Prywatność obywateli pod znakiem zapytania

‍

‍

Komisja Europejska przedstawiła projekt gruntownej przebudowy Europolu w ramach strategii bezpieczeństwa wewnętrznego ProtectEU. Celem reformy jest przekształcenie agencji w znacznie bardziej operacyjną europejską służbę wspierającą walkę z przestępczością zorganizowaną, cyberprzestępczością oraz przestępstwami finansowymi.

‍

Projekt zakłada znaczące zwiększenie finansowania, rozszerzenie kompetencji oraz większe możliwości przetwarzania danych cyfrowych.

‍

Więcej pieniędzy i większe możliwości działania

‍

Zgodnie z propozycją Komisji liczba pracowników Europolu miałaby zostać podwojona, a w kolejnej perspektywie finansowej Unii Europejskiej agencja mogłaby otrzymać około 3 miliardów euro. Dla porównania, na działalność Frontexu przewidziano blisko 12 miliardów euro.

‍

Szacuje się, że do 2034 roku roczny budżet Europolu wzrośnie do około 444 milionów euro, czyli ponad dwukrotnie w porównaniu z obecnym poziomem.

‍

Nowe przepisy przewidują również tworzenie wspólnych zespołów dochodzeniowych oraz specjalnych grup operacyjnych wspierających krajowe organy ścigania. Rozszerzona ma zostać także współpraca z państwami spoza Unii Europejskiej oraz sektorem prywatnym.

‍

Dostęp do szyfrowanych danych i rozwój analiz cyfrowych

‍

Jednym z kluczowych elementów reformy jest uczynienie Europolu europejskim centrum specjalistycznym w zakresie informatyki śledczej. Agencja miałaby rozwijać narzędzia do analizy cyfrowych dowodów po cyberatakach oraz innych przestępstwach.

‍

Komisja Europejska zapowiada również opracowanie strategii umożliwiającej zgodny z prawem dostęp do zaszyfrowanych danych. W planach znajduje się finansowanie technologii pozwalających na odszyfrowywanie informacji oraz rozwój współpracy transgranicznej w zakresie legalnego przechwytywania komunikacji prowadzonej przez osoby objęte nakazami sądowymi.

‍

Kontrowersje wokół wcześniejszej działalności Europolu

‍

Propozycja rozszerzenia kompetencji pojawia się jednak w czasie, gdy Europol nadal mierzy się z krytyką dotyczącą sposobu zarządzania danymi osobowymi.

‍

Według wcześniejszych ustaleń Europejskiego Inspektora Ochrony Danych (EDPS), agencja miała przez lata korzystać z niezgłoszonego środowiska informatycznego zawierającego ogromne ilości danych przetwarzanych poza oficjalnymi systemami. W przeszłości EDPS nakazał również usunięcie miliardów rekordów dotyczących osób, wobec których nie istniał bezpośredni związek z prowadzonymi postępowaniami.

‍

Sprawa wywołała szeroką debatę na temat granic gromadzenia danych przez europejskie służby oraz skuteczności obowiązujących mechanizmów nadzoru.

‍

Organizacje społeczne ostrzegają przed rozszerzeniem nadzoru

‍

Planowana reforma spotkała się z krytyką części organizacji zajmujących się ochroną praw cyfrowych, w tym European Digital Rights oraz koalicji Protect Not Surveil.

‍

Zdaniem tych środowisk projekt znacząco zwiększa możliwości przetwarzania danych osobowych, w tym danych biometrycznych, przy jednoczesnym niewystarczającym wzmocnieniu mechanizmów kontroli. Krytycy obawiają się, że nowe przepisy mogą prowadzić do dalszego rozwoju systemów wykorzystujących rozpoznawanie twarzy oraz zwiększenia zakresu monitorowania obywateli.

‍

Reforma dopiero rozpoczyna drogę legislacyjną

‍

Projekt zostanie teraz poddany analizie przez Parlament Europejski oraz Radę Unii Europejskiej. Przed rozpoczęciem negocjacji międzyinstytucjonalnych swoją opinię przedstawi również Europejski Inspektor Ochrony Danych.

‍

Ostateczny kształt reformy będzie zależał od przebiegu negocjacji i ewentualnych zmian wprowadzonych podczas procesu legislacyjnego.

‍