Bruksela ograniczy odbiór śmieci? Gminy ostrzegają przed problemami dla mieszkańców

© Belga

‍

Region Stołeczny Brukseli przygotowuje reformę systemu utrzymania czystości, która ma wejść w życie w 2027 roku. W piątek odbyło się pierwsze posiedzenie Rady Współpracy Region–Gminy, podczas którego przedstawiciele władz regionalnych, samorządów, Bruxelles-Propreté oraz podmiotów działających w terenie rozpoczęli ustalanie szczegółów przyszłego modelu.

‍

Jednym z głównych założeń jest odejście od jednolitego systemu obowiązującego w całej stolicy. Bruksela ma zostać podzielona na dwa rodzaje stref, wyznaczane m.in. na podstawie gęstości zaludnienia i charakteru zabudowy mieszkaniowej.

‍

W praktyce oznacza to, że sposób odbioru śmieci będzie mógł różnić się w zależności od dzielnicy.

‍

120 nowych punktów segregacji

‍

Jednym z najważniejszych elementów reformy mają być tzw. espaces-tri, czyli ogólnodostępne punkty przeznaczone do segregowania i oddawania odpadów.

‍

Władze regionalne planują uruchomienie łącznie 120 takich miejsc w trakcie obecnej kadencji. Najpierw system zostanie przetestowany w dwóch wybranych rejonach. W każdym z nich ma powstać po 30 punktów.

‍

Podczas pilotażu zastąpią one funkcjonujący obecnie system odbioru odpadów bezpośrednio sprzed budynków. Kolejnych 60 punktów ma być następnie stopniowo rozmieszczanych w innych częściach Regionu Stołecznego Brukseli.

‍

Sekretarz stanu odpowiedzialna za czystość Audrey Henry (MR) wskazuje, że reforma ma przyspieszyć rozwój sieci punktów segregacji, a dwa pilotażowe projekty pozwolą sprawdzić w praktyce, jak system działa bez tradycyjnego odbioru „od drzwi do drzwi”.

‍

Forest i Ixelles zainteresowane pilotażem

‍

Propozycje władz regionalnych nie spotkały się wyłącznie z krytyką.

‍

Simon De Beer (PTB), odpowiedzialny za sprawy czystości w gminie Forest, pozytywnie ocenił sam fakt rozpoczęcia konsultacji między Regionem a gminami. Zaznaczył jednak, że ocena konkretnych założeń reformy jest bardziej skomplikowana.

‍

Forest może zgłosić swoją kandydaturę do udziału w programie pilotażowym. Zdaniem De Beera rozwój dobrowolnych punktów oddawania odpadów jest długo oczekiwanym krokiem, ponieważ brukselski system wymaga modernizacji. Samorządowiec podkreśla jednak, że przed szerszym wdrożeniem rozwiązania trzeba dokładnie przeanalizować warunki jego funkcjonowania.

‍

Podobne stanowisko prezentuje Ixelles. Geoffroy Kensier (Les Engagés), odpowiedzialny w gminie za czystość, uważa stworzenie takich punktów i odejście od obecnego systemu za interesujący kierunek, stosowany już w wielu dużych miastach.

‍

Ixelles również zamierza ubiegać się o udział w pilotażu. Władze gminy wskazały już kilka obszarów, w których można byłoby przetestować nowe rozwiązanie.

‍

Mniej odbiorów białych worków. Pojawiają się obawy

‍

Znacznie większe kontrowersje wywołuje planowane ograniczenie częstotliwości odbioru białych worków z odpadami.

‍

Simon De Beer zwraca uwagę przede wszystkim na sytuację mieszkańców, którzy nie dysponują tarasem, ogrodem ani garażem. Przy rzadszych odbiorach część gospodarstw domowych będzie zmuszona przechowywać odpady znacznie dłużej wewnątrz mieszkań lub budynków.

‍

Wątpliwości dotyczą również pomysłu różnicowania zasad w poszczególnych dzielnicach. Zdaniem przedstawiciela Forest może to wskazywać, że proponowany model nie będzie możliwy do zastosowania w jednakowy sposób na całym obszarze Brukseli.

‍

Zielone worki ponownie co tydzień

‍

W Ixelles pozytywnie oceniono natomiast zapowiedź powrotu do cotygodniowego odbioru zielonych worków.

‍

Według Geoffroya Kensiera dotychczasowy system, w którym odbiór odbywał się co dwa tygodnie, był dla mieszkańców mało czytelny.

‍

Samorządowiec zwraca również uwagę, że planowane wdrożenie reformy pod koniec 2027 roku pozostawia władzom lokalnym czas na przygotowanie się do zmian.

‍

Pieniądze stają się głównym punktem sporu

‍

Największe napięcia po pierwszym spotkaniu dotyczą jednak finansowania.

‍

Rozszerzona odpowiedzialność producentów (REP) związana z jednorazowymi produktami z tworzyw sztucznych może przynosić Regionowi kilkadziesiąt milionów euro rocznie. Według przedstawionych założeń 54 proc. tych wpływów miałoby trafiać do gmin i wzmacniać ich możliwości finansowania działań związanych z utrzymaniem czystości.

‍

Problem polega na tym, że mechanizm został opóźniony w związku ze skargą wniesioną przez Fost Plus do belgijskiego Trybunału Konstytucyjnego. Rozstrzygnięcie oczekiwane jest pod koniec września.

‍

Dla gmin niepewność pojawia się w szczególnie trudnym momencie, ponieważ przygotowują one swoje budżety.

‍

Simon De Beer ostrzega, że opóźnienie może oznaczać mniejsze od oczekiwanych środki dla samorządów. Podobne obawy zgłasza Geoffroy Kensier, który również czeka na rozstrzygnięcie dotyczące regionalnych dotacji.

‍

Koekelberg mówi o stracie 150 tys. euro

‍

Znacznie ostrzej sytuację ocenia Koekelberg.

‍

Véronique Lefrancq, odpowiedzialna w gminie za kwestie czystości, krytykuje zniknięcie regionalnej dotacji przeznaczonej na ten cel. Według niej dla Koekelbergu oznacza to w 2026 roku bezpośrednią stratę w wysokości 150 tys. euro.

‍

Lefrancq zarzuca sekretarz stanu Audrey Henry pogłębianie problemów budżetowych gmin oraz niedostateczne uwzględnianie ich rzeczywistej sytuacji finansowej.

‍

Region zapewnia tymczasem, że do czasu decyzji Trybunału Konstytucyjnego będzie nadal wspierał samorządy i z własnych środków wyprzedzająco finansował część przyszłych płatności.

‍

Reforma dopiero nabiera kształtu

‍

Pierwsze spotkanie nie kończy dyskusji. Konsultacje między Regionem Stołecznym Brukseli a gminami mają być kontynuowane w kolejnych miesiącach.

‍

Sam kierunek modernizacji systemu i rozwój punktów segregacji spotykają się z zainteresowaniem części samorządów. Znacznie więcej pytań wywołują jednak rzadsze odbiory niektórych rodzajów odpadów oraz sposób finansowania nowych obowiązków.

‍

To właśnie wyniki pilotażu, szczegółowe zasady dla poszczególnych dzielnic oraz rozstrzygnięcie Trybunału Konstytucyjnego mogą przesądzić, w jakim kształcie reforma ostatecznie zacznie funkcjonować w 2027 roku.

‍