Czy dzieci stracą dostęp do social mediów? UE szykuje przełomowe zmiany

‍

Debata o zakazie korzystania z mediów społecznościowych przez dzieci nabiera tempa w całej Europie. Po tym, jak francuscy parlamentarzyści opowiedzieli się za wprowadzeniem limitu wieku 15 lat, premier Hiszpanii Pedro Sánchez zapowiedział zdecydowane działania na rzecz ochrony najmłodszych przed – jak to ujął – „cyfrowym Dzikim Zachodem”.

‍

Coraz więcej rządów uważa, że niekontrolowany dostęp dzieci i nastolatków do platform społecznościowych stanowi realne zagrożenie dla ich zdrowia psychicznego i rozwoju.

‍

Media społecznościowe a zdrowie psychiczne

‍

Eksperci alarmują, że wielogodzinne przeglądanie treści w sieci może prowadzić do trwałych zmian w funkcjonowaniu młodego mózgu. Zjawiska takie jak lęk, depresja czy obniżona samoocena są coraz częściej łączone z intensywnym korzystaniem z mediów społecznościowych.

‍

Skupienie się na nieletnich wynika z faktu, że ich rozwój kognitywny wciąż trwa, a ryzyko długofalowych szkód jest znacznie wyższe – tłumaczy Paul O. Richter z brukselskiego think tanku Bruegel. Badania coraz wyraźniej wskazują na silny związek między aktywnością w mediach społecznościowych a problemami psychicznymi u młodych ludzi.

‍

Wsparcie z Brukseli

‍

Pomysł ogólnoeuropejskiego limitu wieku zyskał także poparcie na najwyższym szczeblu unijnym. Przewodnicząca Komisja Europejska Ursula von der Leyen opowiedziała się za rozwiązaniem wzorowanym na przepisach australijskich, gdzie minimalny wiek korzystania z mediów społecznościowych ustalono na 16 lat. Pozostaje jednak pytanie, czy taki zakaz da się skutecznie wdrożyć – i czy rzeczywiście rozwiąże on problem.

‍

Które kraje chcą wprowadzić zakaz?

‍

We Francji projekt ustawy zakazującej korzystania z mediów społecznościowych przez dzieci poniżej 15. roku życia trafił już do wyższej izby parlamentu. W Hiszpanii rząd planuje wprowadzenie limitu 16 lat i wpisanie go do procedowanej ustawy.

‍

Dania zapowiedziała ochronę dzieci i młodzieży przed nadużyciami online i uznała, że dostęp do części platform powinien być ograniczony – choć nowe prawo nie weszło jeszcze w życie. Podobne propozycje analizują także Włochy, Grecja, Portugalia oraz Austria, a Wielka Brytania rozpoczęła konsultacje społeczne w tej sprawie.

‍

W listopadzie ubiegłego roku europosłowie zarekomendowali wprowadzenie w całej UE zakazu korzystania z mediów społecznościowych przez dzieci poniżej 16 lat, z możliwością wyjątków dla młodszych użytkowników za zgodą rodziców.

‍

Cyfrowa tożsamość jako klucz do weryfikacji wieku

‍

Jednym z rozważanych narzędzi jest europejska tożsamość cyfrowa. Według Richtera umożliwiłaby ona potwierdzanie wieku użytkownika bez ujawniania wrażliwych danych osobowych, takich jak nazwisko czy dokładna data urodzenia. Miałoby to ułatwić egzekwowanie ograniczeń wiekowych na poziomie technologicznym.

‍

Krytycy: to tylko gest polityczny

‍

Pomysł spotyka się jednak z ostrą krytyką ze strony obrońców praw cyfrowych. Marc Damie z francuskiego ruchu ctrl+alt+reclaim zwraca uwagę na brak jasnych zasad dotyczących ochrony danych i działania systemów weryfikacji wieku.

‍

Jego zdaniem zakazy nie rozwiązują problemów strukturalnych platform, takich jak automatyczne odtwarzanie treści czy nieskończone przewijanie, które mają uzależniać użytkowników. – Uzależnienie nie kończy się wraz z ukończeniem 15 czy 16 lat – podkreśla Damie, określając zakaz jako symboliczny ruch polityczny.

‍

DSA i napięcia między UE a państwami członkowskimi

‍

Unia Europejska przypomina, że krajowe regulacje nie mogą być sprzeczne z Aktem o usługach cyfrowych (DSA), który nakłada na największe platformy obowiązek ograniczania ryzyka związanego z algorytmami, zwłaszcza wobec nieletnich.

‍

Tylko DSA i Komisja Europejska mogą nakładać dodatkowe obowiązki na bardzo duże platformy – zaznaczył rzecznik KE ds. technologii Thomas Regnier. Jednocześnie część państw członkowskich nie wierzy, że Bruksela skutecznie wyegzekwuje te przepisy wobec globalnych firm technologicznych.

‍

Branża technologiczna mówi o cenzurze

‍

Przedstawiciele sektora technologicznego reagują ostro. Elon Musk, właściciel platformy X, nazwał premiera Hiszpanii „tyranem”, a szef Meta Mark Zuckerberg wielokrotnie sugerował, że europejskie regulacje są zagrożeniem dla wolności słowa.

‍

Tymczasem aktywiści wskazują, że Europa powinna inwestować we własne platformy społecznościowe, by uniezależnić się od amerykańskich gigantów. – Jesteśmy zakładnikami wielkich korporacji technologicznych – podsumowuje Damie.

‍